Preeklampsi (Gebelik Zehirlenmesi): Erken Belirtiler ve Korunma

Preeklampsi, gebeliğin 20. haftasından sonra yeni başlayan yüksek tansiyona idrarda protein kaçağı veya organ etkilenmesi bulgularının eşlik ettiği bir tablodur. Halk arasında "gebelik zehirlenmesi" olarak bilinir ve gebeliklerin yaklaşık %2–8'inde görülür.

Belirtileri nelerdir?

• Şiddetli veya geçmeyen baş ağrısı
• Görme bulanıklığı, ışık çakmaları
• Mide ağzında ya da sağ üst karında ağrı
• Yüzde ve ellerde ani şişlik, kısa sürede hızlı kilo artışı
• Gebeliğin ileri haftalarında yeni başlayan bulantı ve kusma
• Nefes darlığı, idrar miktarında azalma

Preeklampsi bazen hiçbir belirti vermeden başlar. Bu nedenle her kontrolde tansiyon ölçümü gebelik takibinin vazgeçilmez bir parçasıdır.

Kimler risk altında?

• Önceki gebeliğinde preeklampsi geçirenler
• Kronik hipertansiyon, diyabet veya böbrek hastalığı olanlar
• Lupus, antifosfolipid sendromu gibi otoimmün hastalığı olanlar
• İkiz veya çoğul gebelikler, ilk gebelikler
• 40 yaş üzeri, obezite, ailede preeklampsi öyküsü, tüp bebek gebelikleri

Erken tarama ve korunma

11–14. haftalar arasında annenin öyküsü, tansiyon ölçümü, rahim atardamarı doppleri ve bazı kan testleri birlikte değerlendirilerek preeklampsi riski hesaplanabilir. Yüksek riskli gebelerde hekim önerisiyle ve 16. haftadan önce başlanan düşük doz aspirin, erken başlayan preeklampsi riskini anlamlı ölçüde azaltır.

Tanı konursa ne olur?

Tansiyon düzenli izlenir, kan ve idrar testleri tekrarlanır, bebeğin gelişimi ve kan akımları doppler ultrason ile takip edilir. Gerektiğinde tansiyon ilaçları başlanır ve hastanede yakın izlem yapılır. Preeklampsinin kesin tedavisi doğumdur; doğumun zamanı, annenin ve bebeğin durumuna göre dikkatle planlanır.

Evde ne yapabilirim?

Risk grubundaysanız evde tansiyon ölçümü yapmanız istenebilir. Ölçümünüz 140/90 mmHg veya üzerindeyse ya da yukarıdaki belirtilerden birini yaşıyorsanız beklemeden sağlık kuruluşuna başvurun.